Groeten in de buurt

(Deze blog schreef ik voor de website van de Jeruzalemkerk)

Al jarenlang maak ik na lunchtijd een wandeling. Vroeger door de bossen van Hulshorst, daarna door de parken van Gouda en Slotervaart en tegenwoordig door De Baarsjes. Tijdens die wandelingen kom ik uiteraard allerlei mensen tegen. In de bossen en in de parken was het vanzelfsprekend om te groeten. En vanzelfsprekend groette men terug. Tijdens een wandeling in de buurt ligt dat echter anders. Dat mensen elkaar groeten is echt een uitzondering. Iedereen loopt als het ware in een soort cocon, zelfs elkaar aankijken is niet vanzelfsprekend.

Een tijdje geleden dacht ik: wat zou er gebeuren als ik gewoon mensen ga groeten? Ik besloot het te proberen en de eerste ervaringen zijn uiterst interessant. Het leukst reageren de oudere buurtbewoners. Ze geven de indruk het groeten al jaren te hebben opgegeven, vervreemd als ze zijn in hun eigen sterk veranderde buurt. Wanneer ik ze groet is er vaak eerst een lichte verbazing en vervolgens verschijnt er een glimlach en krijg ik een hartelijke groet terug. Het lastigst zijn Turkse en Marokkaanse buurtbewoners. Zij lijken alleen hun eigen mensen te groeten, maar af en toe is er een die de groet beantwoord. Misschien helpt het als ik 'salaam aleikum' zeg, maar dat is ook weer zo wat. Hoe dan ook, tussen genoemd groepen zit een veelkleurig palet van voorbijgangers me een keur aan reacties.

Jane Jacobs schreef eind jaren 50 een boek met de titel Life and death of Great American Cities. Het boek werd een klassieker, omdat het op briljante wijze beschrijft hoe het leven in de stad werkt. Ze geeft er mee een antwoord op de vraag hoe het kan dat veel tuinsteden ontaarden in gevaarlijke en desolate gebieden terwijl dichtbebouwde oude stadswijken (zoals De Baarsjes) telkens weer kunnen opleven. Eén van de factoren blijkt te zijn, dat de straten in oude wijken vanwege het aantal voorbijgangers uitnodigen tot contact, hoe vluchtig ook. En telkens wanneer ik mensen groet en zie wat er dan gebeurt begin ik Jane Jacobs beter te begrijpen.

In veel culturen is groeten een vorm van zegenen. Joden wensen elkaar shalom, vrede, en moslims doen met het woord salaam hetzelfde. In de Alpen begroeten mensen elkaar met Grüss Gott en Hongaren zeggen békesség Istentol, vrede van God. Groeten is zegenen en zegenen is elkaar vrede toebidden. Vergeleken daarbij is de Nederlandse groetcultuur nogal mager. Veel verder dan hoi of dag komen we niet meer. Maar lopend door De Baarsjes ontdek ik dat ook zo'n sobere groet in een stadsbuurt iets van een zegen heeft. Dat oplichtende gezicht van de oudere, de verraste reactie van een jongere doet me vermoeden dat een groet vrede in de buurt brengt. 

Die vrede kan de buurt goed gebruiken.

Werken aan een goede, gemengde school

In de afgelopen week heb ik kennis gemaakt met Dick Haanraadts, directeur van de Joop Westerweelschool. Aanleiding was een ontmoeting van een paar maanden geleden met Degi ter Haar, één van de initiatiefnemers van het ouderinitiatief om van de Joop Westerweel weer een gemengde school te maken. Juist in De Baarsjes hebben dit soort initiatieven op andere scholen hun vruchten afgeworpen en nu komt het dus ook op deze school op gang.

Lopend over het schoolplein en door de gangen kon ik inderdaad maar één conclusie trekken: dit is geen witte en ook geen gemengde school. Dat het zover gekomen is heeft te maken met allerlei factoren, maar feit is dat de samenstelling van de wijk inmiddels al weer zo aan het veranderen is dat een gemengde school een veel betere afspiegeling van de Baarsjes-bevolking zou zijn.

Maar hoe bewerkstellig je dat? Uit het verhaal van Dick Haanraadts werd me wel duidelijk dat dit een zaak van lange adem is. Er is al heel veel geprobeerd, maar uiteindelijk hangt het gewoon toch van de beslissing van ouders af. En juist daarom is zo’n ouderinitiatief zo belangrijk, want in zo’n groep komen krachten vrij die van bovenaf niet zijn in te brengen. Dick is er dan ook maar wat blij mee.

Het was voor mij een leerzame ochtend, die me op allerlei manieren meer in het hart van onze wijk bracht. Ik ben onder de indruk van de goede moed waarmee mensen op en rond de school het beste voor hun kinderen zoeken. Wat zij daarin doen raakt naar mijn gevoel op heel veel punten aan het thema ‘Ruim baan voor gerechtigheid’ waar we ons dit jaar in de Jeruzalemkerk mee bezig houden. Gerechtigheid gaat in de Bijbel allereerst om ‘rechtzetten’ van alles wat scheefzit, ook in verhoudingen tussen mensen. Het gaat er om, dat mensen (kinderen) tot hun recht kunnen komen. Dat dingen in onze buurt zijn scheefgegroeid mag duidelijk zijn, maar dat hier iets aan te doen valt ook. Veel van wat ik hoorde duidde ik als ‘gerechtigheid in actie’.

Uiteraard hebben Dick en ik ook nog gesproken over de vraag wat we als kerk en school voor elkaar kunnen betekenen. Afgeronde conclusies leverde dat niet op, maar alleen al het feit dat we elkaar nu kennen is een mooie stap vooruit. Wie weet wat er nog uit voortkomt.

Gedenkplaats Floor van der Wal

Op 25 maart overleed cabaretiere Floor van der Wal, nadat ze op haar fiets was aangereden op de hoek van het Mercatorplein en de Jan Evertsenstraat. De eerste dagen legden mensen heel veel bloemen op de plek des onheils. Toen die waren verdroogd plakte iemand een krantenberichtje op de pilaar vlak naast de plek. Vanmiddag zag ik dat iemand op diezelfde pilaar een graffiti-tekening van haar heeft gemaakt. Een prachtig portret van deze veel te vroeg gestorven vrouw. Er zijn dus mensen die juist op die plek de herinnering levend willen houden. Wie de tekenaar is geweest weet ik niet, maar het portret ontroerde me zeer. Wachtend voor het stoplicht werd ik opnieuw stilgezet bij wat hier gebeurd is.
Ik vroeg me opeens af: zou hij er een vergunning voor hebben gehad? En zo niet, wordt de tekening dan door schoonmakers uitgewist? Dat zal toch niet? We gaan het zien. Voorlopig is deze hoek van het plein een gedenkplaats en dat is bijzonder.

Over armoede in de wijk

Het gaat onmiskenbaar beter met De Baarsjes. Als nieuwe horecagelegenheden met jongbevolkte terrassen de hedendaagse signalen van buurtvernieuwing zijn, dan gaat het met onze wijk de goede kant op.
Toch zijn er ook zorgen, want de kloof tussen arm en rijk wordt breder en dieper. En juist in de buurt rondom de Jeruzalemkerk is dat het geval.. Daarover wilden buurtcoordinator Anita Schothans en Bastienne Rovers van het steunpunt Mercatorplein ook graag met onze gemeente praten en dat is vanmiddag in de Jeruzalemkerk gebeurd. Een constructief gesprek over mogelijke manieren van samenwerking tussen vrijwilligers uit de kerk en werkers in de buurt. Het was goed elkaar te spreken en concrete afspraken te maken. Die kant moet het volgens mij op in de wijk.